Een service design traject om lezers opnieuw te laten ontdekken
Cultuurconnect wilde onderzoeken hoe bibliotheekgebruikers meer verrast en geïnspireerd kunnen worden dan wanneer ze gewoon door een klassieke catalogus klikken. Om zo meer te kunnen inzetten op het principe van ‘serendipiteit’ of 'toevallige ontdekkingen' via een service design traject. En die rol mochten wij met heel veel enthousiasme op ons nemen.
De resultaten in een notendop
Hoe maken we ontdekken in de bib leuker, verrassender, intuïtiever?
Bibliotheken zijn een beetje zoals de datingwereld. Er zijn zóveel opties, maar hoe vind je die ene match die je écht raakt? En hoe vermijd je dat je steeds in dezelfde vijver blijft vissen? Cultuurconnect vroeg ons om te helpen een extra vleugje magie toe te voegen aan het aanbod van bibliotheken. Niet door nóg meer boeken toe te voegen, maar door meer serendipiteit te brengen. Dat gevoel van toevallig iets ontdekken dat perfect past bij jou. Dat moment dat een lezer denkt: ‘Ja, dít boek had ik nodig.' Een bib die je niet niet alleen verrast, maar ook nog eens verrast met iets wat bij je past.
Om tot die verbeterde dienstverlening te komen, wilde Cultuurconnect inzetten op gebruikersonderzoek. Want zij hebben héél goed begrepen dat je door eerst te begrijpen wat er vandaag misloopt of ontbreekt kan inzetten op digitale oplossingen die het verschil maken.
Gebruikers centraal zetten in digitale projecten? Yes please! We gingen dus aan de slag met de vraag hoe we ontdekken makkelijker, leuker en intuïtiever kunnen maken. En we vertrokken daarbij volledig vanuit de gebruiker: de biblezer. Met het double diamond model als methodiek.
Project info
Project
Een service design traject om meer serendipiteit in de bib te brengenExpertise
Service design, gebruikersonderzoek, prototypingPeriode
April - september 2025Van begrijpen naar verbeelden
Binnen het double diamond model, een veelgebruikte methodologie binnen service design of design thinking, gaan we eerst uitzoomen om het probleem beter te begrijpen en te definiëren, door in cijfers en onderzoek te duiken én door met de doelgroep te gaan praten. Waar lopen ze vandaag (allemaal) tegenaan? Door te starten uit helder gedefinieerde problemen, kunnen we namelijk inzetten op oplossingen die aan noden tegemoet komen. En die dus ook écht een verschil kunnen maken.
Eens de problemen zijn scherpgesteld zoomen we opnieuw uit om verschillende ideeën te genereren die tegemoet komen aan die problemen ("How might we?"-- statements). Die ideeën bundelen we in concepten en toetsen we af aan een aantal parameters (Wat is technisch haalbaar? Wat is financieel haalbaar? Wat sluit aan bij de opdracht van Cultuurconnect? etc. ). Op basis daarvan werken we de gekozen concepten verder uit in een prototype dat opnieuw gevalideerd wordt bij de doelgroep.
Onze aanpak in het kort:
- Inleven & ontdekken: we startten met interviews in bibliotheken om de noden en drempels in de zoektocht naar het ontdekken van nieuwe boeken, in kaart te brengen
- Probleemdefinitie: de meest prangende drempels werden duidelijk en vervolgens omgezet naar opportuniteiten
- Ideate: samen met bibmedewerkers en het projectteam hebben we heel wat ideeën in kaart gebracht die vervolgens vertaald en gebundeld zijn naar concrete concepten tijdens een ideation workshop. Deze concepten zijn opnieuw afgetoetst met de doelgroep.
- Prototype & test: voor de geselecteerde concepten werkten we tot slot een prototype uit dat we opnieuw testten bij de eindgebruikers.
Het unieke perspectief van de gebruikers begrijpen
In de eerste fase trokken we dus het veld in voor interviews met de lezers. Aan de ingang van bibliotheken spraken we gebruikers aan: hoe laten ze zich inspireren, hoe kiezen ze hun volgende boek, dvd of cd, komen ze binnen met een gericht idee, of is de bib zelf ook een bron van inspiratie, en hoe houden ze bij wat ze in de toekomst willen uitlenen? De inzichten uit deze gesprekken bundelden we en vertaalden we naar nieuwe kansen.
Het gebruikersonderzoek hielp om blinde vlekken bloot te leggen: wat voor eindgebruikers belangrijk of nuttig is, blijkt niet altijd één-op-één samen te vallen met aannames vanuit de professionele praktijk. Maar precies dat maakte de kracht van het design thinking proces zichtbaar: door systematisch te toetsen bij de eindgebruikers konden we die verschillen herkennen en er oplossingen uit distilleren die voor iedereen waardevol zijn. En zo komen we tot digitale ingrepen die ertoe doen.
Door zelf gebruikersonderzoek te doen konden we de doelgroep goed vertegenwoordigen en meenemen doorheen het hele traject. Zo kwamen we tot oplossingen die écht aansluiten bij hun prioriteiten, zonder het bredere plaatje te verliezen.
Twee concepten om lezers te laten ontdekken
We kwamen uiteindelijk tot twee concepten die elkaar versterken:
- De Slimme Boekenvinder voor wie inspiratie zoekt
- De Boekenscanner voor wie al inspiratie heeft, maar het niet wil vergeten
De ene helpt je ontdekken, de andere helpt je onthouden. De Slimme Boekenvinder is je persoonlijke leesbuddy in de bibwebsite. Je kan kiezen: laat me verrassen, toon me iets in de stijl van X, of laat me zien wat onze bibmedewerkers aanraden.
Maar wat als je die inspiratie buiten de bib tegenkomt? In een krant, een podcast, een boekenwinkel? Dat is waar de Boekenscanner binnenkomt. Zie het als de Shazam voor boeken: je scant een cover, titel of barcode, maar zelfs een kribbelig geschreven lijstje kan ook en de tool toont meteen of het boek beschikbaar is in jouw bib. Je kan het boek dan meteen reserveren of op een lijstje zetten voor later.
Van prototype naar uitvoering
Beide concepten werden succesvol gevalideerd bij de doelgroep. De Boekenscanner is momenteel in ontwikkeling en zal nadien in enkele bibliotheken werden uitgetest. Voor de Slimme Boekenvinder bekijkt Cultuurconnect momenteel nog op welke manier dit exact een vervolg zal krijgen. Daarnaast kwamen ook heel wat andere tips en best practices naar voren over hoe bibliotheken ook op een niet-digitale manier in de bib zelf maximaal inspiratie kunnen bieden. Ook die tips worden door Cultuurconnect uitgerold zodat zoveel mogelijk bibliotheken ermee aan de slag kunnen.
Door de nodige tijd te investeren in het goed doorgronden van die noden staat Cultuurconnect vandaag klaar om bibliotheken te helpen om hun dienstverlening naar een volgend niveau te tillen. En zo meer mensen te verrassen met dat ene boek, cd, dvd of game die nog lang zal blijven nazinderen. Wat worden wij blij van dit soort trajecten!
Dit is zo’n mooi voorbeeld van Design Thinking. Het traject maakte de verschillen in standpunten en noden zichtbaar, en dat zorgde precies voor een resultaat dat zowel dicht bij de eindgebruikers ligt als bij de organisatie zelf.
Eline - Service designer bij Statik
Zelf ook service design inzetten om tot een innovatief digitaal product te komen?
Wij denken heel graag mee na.
Download onze minigids De kracht van inclusief gebruikersonderzoek
Wij geloven erg in de kracht van inclusief gebruikersonderzoek om digitale producten nog succesvoller te maken. Onze inzichten en tips hebben we daarom gebundeld in een handige minigids.
Meer lezen?